Bijbelse Verhalen en Thema's

Wie van deze drie is volgens u de naaste geworden van het slachtoffer van de rovers?’ ₃₇ De wetgeleerde zei: ‘De man die hem barmhartigheid heeft betoond.’ Toen zei Jezus tegen hem: ‘Doet u dan voortaan net zo.’   (Lc 10:36v NBV21)

A       groet..
Wie is mijn naaste?
Zo vraagt de schriftgeleerde
het is ook onze vraag:
want je wilt best veel voor een ander doen en over hebben ook wel
maar: die ander, wie is dat dan?
Het is eigenlijk wel een vage aanduiding:
je broer, je buurman, je vriend dat is veel duidelijker
of: je klasgenoot, je collega,
Daarvana weet je wie dat zijn

Wie is mijn naaste?
Jezus helpt ons niet aan een definitie
Hij zegt niet: die zijn het wel, en die zijn het niet
Hij vertelt: een verhaaltje, een gelijkenis:
een zeker mens daalde af van Jeruzalem naar Jericho
en viel in handen van rovers

Wie is deze man?
Van welk ras? / Van welk volk?
Van welke godsdienst? / van welke partij?
Was hij rijk of arm? / Was hij jong of bejaard
Was het zijn eigen stomme schuld / of kon hij er niets aan doen?
Jezus laat het expres allemaal in het midden:
dat doet er niet toe
een zeker iemand: iedereen kan het zijn:
een mens in nood: iemand als u en jij en ik
iemand die naar geluk en leven verlangt
een mens ligt daar dood te gaan.

Je naaste - met opzet dit vage woord,
waar eigenlijk iedereen wel onder valt.
Niet een bepaalde groep
Want altijd zullen er groepen mensen zijn, die daarbuiten vallen:
Niet een definitie...want altijd zullen er mensen buiten de omschrijving vallen.
Wij kunnen nooit eens en voorgoed uitmaken
wie onze naaste is...en wie dat niet zijn:



B      Een zeker iemand is er slecht aan toe:
Hij is overvallen en beroofd
en nu ligt hij daar dood te bloeden langs de kant van de weg
tussen de stenen en de kalk in de brandende zon

Wie is mijn naaste?
Die vraag is niet meer interessant.
Waar het om gaat is: zal hij hulp vinden?
Zal er iemand voorbij komen die voor hem een naaste wil worden?
Zal er iemand voorbij komen en zijn weg afbuigen
zijn reisplannen wijzigen
of zet iedereen zijn eigen plannen door

De eerste die voorbij komt is een priester
Zijn dienst in de tempel van Jeruzalem zit erop
Hij heeft gebeden! En geofferd!
Heeft de verzoening gevierd
In blijdschap uitgebeeld en gezegd dat de Eeuwige
een God van mensen is, door dik en dun.

De bloedende man hoort hem komen en vat hoop:
een priester…een man Gods:
van hem mag je helemaal iets verwachten.

Maar de priester ziet hem en aarzelt even en loopt door:
Hij is bang: misschien zijn de rovers nog in de buurt
Hij heeft toch ook een vrouw en kinderen
En om 17.00 u. moet hij catechisatie geven in Jericho
De lijn van de priester: recht door, zonder af te buigen.

Even later weer voetstappen:
de gewonde man vat nieuwe hoop:
een Leviet ziet hij komen: knecht van de priester.
Ook de Leviet ziet hem liggen, maar ook hij buigt niet af.
Wat zal hij bij zichzelf gedacht hebben?
Vreselijk dat zulke toestanden nog voorkomen.
Daar moest toch eens wat aan gedaan worden.
Meer blauw op straat...
Er komt straks vast wel iemand langs die meer tijd heeft
Recht door.

 

C     De gewonde, bloedende man op de kalkrotsen in de zon
is ondertussen doodziek en koortsig geworden.
En in zijn droom ziet hij alles door elkaar:
de rovers die hem beroofden
de priester en de leviet die onverstoorbaar aan de overkant voorbij gaan.
Ze zijn allemaal even erg.
De een geeft een klap, de ander kijkt de andere kant op
Allemaal laten ze hem kreperen.
Er is geen verschil tussen vromen en goddelozen
tussen moordenaars en tempeldienaars
Barbaren en beschaafde mensen, als het erop aan komt is het 1 pot nat:
en voor hem komt het erop aan.

Het is vast niet toevallig dat Jezus
een priester en leviet laat voorbij komen
Want hoe vaak gebeurt het niet
dat geloof enkel een zaak van woorden is
van gedachten en meningen
zonder dat het leeft in hart en gevoel en geweten.
Daar kun je dan wel leuk over bomen met elkaar
of zelfs wel ruzie over krijgen
maar hoe dan ook:
het komt niet barmhartigheid en hulp.

Daarom liggen er in de wereld zoveel mensen langs de kant van de weg.
Soms hele volken,
hongerig en zonder eten
arm en zonder kleding en onderdak
mensen eenzaam zonder vriendschap
wanhopig zonder troost
Daarom liggen er velen langs de weg zonder hulp te ontvangen
hoewel er veel voorbijgangers zijn:
priesters en levieten,
gelovige christenen en beschaafde humanisten
hordes toeristen met camera’s en video.
Zonder af te buigen: rechtdoor: druk met zichzelf.



D    Jezus vertelt verder: er nadert een Samaritaan over de weg.
Zo’n rot Samaritaan,
die zo de pest hadden aan de Joden
en omgekeerd, waar de Joden op neerkeken: halve heiden.

De gewonde man ziet hem komen:
zijn laatste hoop: nee he! een vijand.

Maar de Samaritaan ziet de gewonde man liggen
En dan gebeurt het:
Hij kan niet ongestoord zijn weg voortzetten.
Hij laat zich betrekken in de nood en pijn “van een zeker iemand” die slachtoffer was
Hij gaat niet langs de overkant voorbij
Zijn weg buigt af.

Hoe komt dat?
hij kreeg medelijden met hem, staat er
Letterlijk: hij werd tot in zijn maag, in zijn buik geraakt
tot in het diepst van zijn gevoel
En daar luistert hij naar…en daar handelt hij naar.
Hij drukt de stem van zijn hart niet weg met allerlei smoesjes van
“ik heb er eigenlijk geen tijd voor”
“straks val ik ook in de handen van de rovers”
“dit gaat me geld kosten”

Vraagt zich niet af: is hij mijn naaste wel
hoort hij bij mijn volk, mijn ras, mijn partij?

Het is als een trein op het station
de locomotief zet zich in beweging...en de rijtuigen kunnen niet anders dan mee:
Zo trekt dit medelijden aan de Samaritaan
Hij heeft niets meer te willen: hij moet gewoon.

De ontferming waar God van vol is kwam naar beneden..
onzichtbaar in de Heilige Geest
en zet hem in beweging richting de ander.




E     En dan komt het tot heel zakelijke, nuchtere hulp.
Die ontferming is niet een wee gevoel van binnen
die blijft steken bij wat tranen in de ogen en
wat gemompel “wat erg, wat erg”
Nee, hij moet helpen, verzorgen, verbinden:
legt hem op zijn ezel en loopt er zelf naast
Hij brengt offers:
het kost hem tijd, geld, moeite
Hij is daar niet zuinig in.
Dat is met ontferming bewogen worden: dat werkt wat uit:
je doet wat je hand vindt om te doen.

Tegelijk: hij doet niet alles zelf.
Straks neemt de herbergier een stukje van de zorg over.
Dat is geen afschuiven van verantwoordelijkheid:
de rekening is voor hem
en straks komt hij terug om te zien hoe het gaat.
Goed verwijzen is niet hetzelfde als van het kastje naar de muur sturen.
Een ander inschakelen kan ook een vorm van naastenliefde zijn

Als je ziet hoe een kind in het water valt
en dreigt te verdrinken
kun je er wel achter aan springen
maar als je zelf niet zwemmen kunt
heeft dat geen zin:
Dan moet je een ander erbij halen.

En als iemand in elkaar geslagen wordt of beroofd
kun je wel tussenbeide komen
maar waarschijnlijk is het beter om alarm te slaan.

Goed verwijzen kan ook een daad van ontferming zijn,
zeker wanneer je als de barmhartige Samaritaan
benieuwd blijft hoe het met de ander verder gaat
en contact houdt



F     Wie is mijn naaste?
Jezus draait de vraag om:
wie van de drie is de naaste geworden
van de man die in de handen van de rovers was gevallen?
Daar gaat het om in ons leven:
niet dat wij precies weten wie onze naaste is en wie dat niet is
Dat is wettisch en zuinig: mensen vallen buiten de boot.
Het gaat erom dat wij een naaste kunnen/willen worden
voor wie ook maar
Dat is evangelisch en warm en ruim.

Daarom zegt jezus op een andere plaats:
nodig niet alleen je vrienden uit op een feest, maar iedereen
heb niet alleen je familie lief, maar ook je vijanden
vergeef niet 7 x, maar 70 x 7
Hij wil ons van dat berekende af hebben
Hij wil dat ons hart zich opent.

Zo is Jezus onze Heer en Heiland zelf rondgegaan.
Voor geen mens in nood sloot hij zijn hart toe
Hartverwarmend, zijn manier van doen.
En ergens diep van binnen voelen we wel aan:
zo te leven, zo bewogen, zo belangeloos: heerlijk.
En tegelijk schrikken we ervoor terug:
We zitten onszelf in de weg:
die priester en die leviet: dat zijn we zelf.

Maar ook die Samaritaan laat een mogelijkheid van mezelf zien.
Geweldig om niet een dik pak eelt op je ziel te hebben
maar om zo diep geraakt te kunnen worden.
Je wordt dan meegenomen door de beweging van God naar de mensen.
Je geeft handen en voeten aan de liefde van God.

Ja, hoe anders zal de hulp van God tot de mensen komen
dan door mensen die hun hart niet hebben toegesloten
maar op God en zijn liefde hebben afgestemd?

Daarom: eerst: heb God lief met al wat in je is
En dan het tweede: heb je naaste lief, zo goed, als ging het om jezelf.




G     Wat moet ik doen om het eeuwige leven te beërven
Zo vroeg de wetgeleerde

En wij denken dan:
hoe moet je leven, dat je later in de hemel mag komen

Maar in de barmhartige Samaritaan is het eeuwige leven
al hier op aarde op gang gekomen:
Eeuwig leven
dat is zo leven, dat het leven met een hoofdletter mag heten
Zo leven, dat er iets van Gods liefde in zichtbaar wordt
Leven dat toekomst heeft
Dat nooit meer ophoudt
Eeuwig leven

Je hebt juist geantwoord zei Jezus
Blijf er niet over praten
Doe voortaan maar zo.  AMEN.