Bijbelse Verhalen en Thema's

lezen Joh 12: 20 - 26
Jezus zei:
'Wie zijn leven liefheeft, maakt dat het verloren gaat,
maar wie zijn leven haat in deze wereld, zal het bewaren ten eeuwigen leven. (Joh 12: 25 NBG)

A     groet    Wie haat er nou z’n leven?
Ik denk niet veel van ons hier…niet veel buiten de kerk
In het algemeen vinden we ons leven iets waardevols.
Op tijd naar bed, op tijd weer op
Jezelf goed verzorgen
Gezond eten en drinken
Dat doe je allemaal niet als je het leven een waardeloze boel vindt

We doen ons best er iets van te maken
School, diploma, stage, werk
We hebben zo onze dromen en idealen
om iets in het leven te bereiken
Dat doe je allemaal niet als je een pesthekel aan jezelf hebt

Wij genieten van het leven:
Eten en drinken smaakt ons goed
We maken plezier met onze vrienden op school
met de collega’s op het werk
We houden van vrije tijd en vakantie
Genieten van de liefde

En zelfs als er tegenvallers zijn:
als het ziekenhuis in beeld komt
als een rollator of een scootmobiel nodig is
dan nog zeggen we niet: ik haat het leven.
Dan nog zie ik u ontzettend uw best er boven op te komen
Er het beste van te maken 
Want we haten ons leven niet
We zijn er zuinig op…We kunnen het maar 1 x opgeven.
En zo is het ook…
En het is ook goed dat U zo uw best doet
En ik moedig U daar ook in aan
Want het leven is van God gegeven
Een unieke kans om liefde te geven / om liefde te ontvangen.

Toch zegt Jezus: Wie zijn leven / zichzelf liefheeft, uitgerekend die verliest het.
Want: je kunt ook op de verkeerde manier van het leven / van jezelf houden.
Daar kom ik straks op terug.
Eerst die andere uitspraak




B      We zijn leven / zichzelf haat, die behoudt het voor het eeuwige leven
dat eindigt niet in de dood
dat vindt een toekomst in de hemel…in het rijk van God.

Wat is dat: je leven haten?
Vroeger zeiden we:
Je moet je als mensen vooral niets verbeelden:
je was maar van stof uit de aarde
en je was nog een zondaar bovendien
een slecht mens, geneigd tot alle kwaad
niet geschikt om iets goeds te doen.
laat staan dat je aan de hoge eisen van God kunt voldoen.
Dat is op zich al deprimerend

En als daar dan nog bij komt
dat het ook nog allemaal je eigen schuld is
je eigen verantwoordelijkheid
dan wordt het dubbel deprimerend.
Hulpeloos (1), maar schuldig (2)
Zo heette het boekje dat Aleid Schilder daar over schreef.

En het kan nog erger:
Dat gebeurt in die kerken en gemeentes
waar de eigen geloofservaring heel verdacht is:
blijdschap, geloof: is dat niet ingebeelde genade?
een list van het onbekeerde hart
dat zichzelf maar wat wijsmaakt?
De wereld van knielen op een bed violen
Dat is driedubbel deprimerend
Hulpeloos (1) schuldig (2), je eigen gevoel niet te vertrouwen (3)

Dan is het niet zo vreemd dat mensen daar helemaal in door draaien
en zelfs wel depressief en suïcidaal van werden.
Het is zelfs nodig geweest om daar een aparte behandeling
voor op te zetten in de psychiatrie.

Maar al deze dingen kan Jezus niet bedoeld hebben
Past toch niet bij het beeld dat de bijbel van hem geeft?
Trouwens: Jezus zei niet: wie zijn leven haat…
maar wie zijn leven haat in deze wereld…
Daar heeft het mee te maken: met deze wereld




C       Wat is dat: deze wereld?
Is het hetzelfde als: deze aarde, deze planeet? Niet helemaal.
De aarde, onze planeet: is Gods goede schepping:
Deze wereld: dat is wat wij ervan gemaakt hebben:
een roversnest
omdat we elkaar wijsmaken dat er geen God is
dat je maar 1 x leeft
dat je uit het leven moet zien te halen wat er in zit.
Dan krijg je toch dat iedereen in de eerste plaats aan zichzelf denkt
en staat te dringen bij de uitverkoop
en de top zichzelf flinke bonussen geeft
en veel te rijke mensen denken dat ze alles kunnen maken
en de wereld inrichten naar hun eigen idee.

Deze wereld: dat is dat we hoge cijfers moeten halen
en hard moeten werken en veel verdienen
om te kopen en te reizen
om te sparen voor later
Er ligt een geweldige druk op ons om te presteren, om te consumeren
Dat er velen zijn die het niet redden
die overspannen worden, burn-out raken nemen we op de koop toe.
We zijn er zo druk mee dat alles versplintert:
de buurt, je gezin, de kerk…al die verbanden vallen uit elkaar
Want we hebben nergens meer tijd voor.

Deze wereld: dat is ook de kerk van daarnet
waar mensen geleerd wordt zo negatief over zichzelf te denken
dat ze er depressief van worden.

Deze wereld, dat is niet een neutrale term, maar een waarde-oordeel
En geen compliment.
Deze wereld is een gevallen, een bedorven wereld
waar veel mensen te kort komen
waar velen rijkdom met bezit verwarren
waar helpen en dienen niet in tel is
en vergeven als zwakte wordt gezien
en delen hetzelfde is als jezelf te kort doen.
Het is deze, onze mensenwereld waar Jezus uit weg-gekruisigd wordt
Kun je je thuis voelen in-deze-wereld?
houden van je leven-in-deze-wereld?


D      In de praktijk voelen we ons wel thuis in deze wereld.
We hebben ons leven lief in deze wereld
Het valt wel een beetje mee, zeggen we bij onszelf.
Ik probeer het goede te doen voor de mensen om me heen.
Tot op zekere hoogte, dat wel natuurlijk: er zijn grenzen.
Het moet niet teveel kosten aan tijd en geld en moeite.
Dan komen de smoesjes, de uitvluchten
Dan kies ik voor mezelf

Ik denk aan Dietrich Bonhoeffer,
predikant in het Duitsland van de jaren 30 en 40.
Al heel vroeg doorziet hij de propaganda van de nazi’s
En waarschuwt hij de kerk.
Het helpt allemaal niet veel…wel neemt de weerstand tegen hem toe.
Hij vreest op een dag opgepakt en gevangen gezet te worden.
Zijn grens komt in zicht.
Dan krijgt hij een uitnodiging om in Amerika
college te geven aan de Universiteit.
Toen was een excuus gauw gevonden:
wat een kans om nu buiten het bereik van de nazi’s
te kunnen schrijven en spreken.
Hij gaat...kiest voor zijn eigen hachje…
Ja, wie van ons zou het niet gedaan hebben?
We houden teveel van ons eigen leven.
Offeren het niet zomaar op, ook al is het voor de goede zaak.

Jezus komt voor hetzelfde te staan:
Pelgrims uit Griekenland hebben van gehoord 
willen hem horen en zien
en als Jezus in de smaak valt, kan hij vast met hun mee
Daar in Griekenland is hij veilig.
Hier rond Jeruzalem loopt de spanning alleen maar op.
Je hoeft geen helderziende te zijn om te weten waar dat op uitloopt:
Iemand als Jezus die zo de vinger op de zere plek legt
zo iemand maakt vijanden
Hij is veel te radicaal…hij vraagt te veel…hij gaat te ver
En Jezus weet maar al te goed waar het op uit zal lopen als hij blijft
Weg met hem. Aan het kruis met hem.




E      Toch: hij is gebleven!
Hij wil niet koste wat kost zijn leven behouden
Niet: ontrouw worden aan alles wat hem heilig was:
de liefde voor God en voor de mensen.

Vlucnten zou betekenen: herroepen alles wat hij had geleerd
over God die voor je zorgt en met je gaat
over leven bij de dag, onbezorgd
over bidden in goed vertrouwen

Vluchten = het signaal afgeven dat het eigenlijk onhaalbaar is
te dienen, te delen, te vergeven.

Vluchten = alsnog gelijk geven aan de mensen die zeggen
dat je maar een keer leeft
en dat je zoveel mogelijk aan je trekken moet zien te komen.
Al wat het leven in deze wereld bederft voor normaal houden

Zo staan het tegenover elkaar:
WIJ angstig, bezorgd, ik-zuchtig, misleid < > ZIJN liefde voor mensen die de weg kwijt zijn.
Wij smoesjes en uitvluchten < > Hij trouw, standvastig

Zo botst het binnenkort bij de kruisiging op elkaar
Onze haat tegen Jezus die in onze ogen te ver gaat
Zijn liefde voor mensen die met te weinig genoegen nemen

Jezus die voluit kiest voor het goede, voor het leven met een hoofdletter
Wij die meer van ons leven in deze bedorven wereld houden

Aan een graankorrel heeft Jezus gedacht:
die moet niet in de schuur blijven liggen, hoog en droog
Dat is wel het veiligste.
Maar het is niet z’n bestemming!
Want zo blijft hij opzichzelf, alleen…vergeefs was zijn bestaan, zinloos

Een graankorrel moet gezaaid worden / en verdwijnen in de aarde
om uit te kiemen…uit de aarde op te schieten…een plant, een korenaar te vormen.
vruchtdragen, 30, 60 100 voudig…dat is z’n bestemming…

Zo heeft Jezus niet voor de veiligste weg gekozen
en aan zijn leven vastgehouden
Hij is de riskante weg gegaan
van niet aan jezelf vasthouden, maar jezelf geven,
Als het moet helemaal…in het lijden…in de dood…
Op de Paasmorgen komt aan het licht
hoe juist dit de weg naar het leven is: de zelfovergave.




F      Wie zijn leven krampachtig liefheeft, uitgerekend hij verliest het…
hij is als een graankorrel die zich niet wil laat zaaien
Tevergeefs kwam hij ter wereld.

Wie in deze wereld zijn leven haat, behoudt het
Jezus zelf is de beste uitleg van deze woorden:
hij ging de weg van de tarwekorrel
en wat heeft het een volle korenaar opgeleverd:
Vele, vele volgelingen…wereldwijd…de eeuwen door: tot op vandaag

Een daarvan Bonhoeffer
Eenmaal in Amerika voelt hij zich slecht: een verrader.
Op veilige afstand kon hij gemakkelijk scherpe dingen zeggen en schrijven
Wat hadden zijn woorden nog aan gezag?

Toen is hij terug gegaan…voorop in de strijd tegen Hitler
Het zou hem tenslotte zijn leven kosten.
Niet omdat hij een hekel aan het leven had, ging hij
maar uit liefde voor het leven,
uit liefde voor God, voor zijn mensen
kon hij zichzelf overwinnen en geven voor de goede zaak.
De Geest van Jezus kreeg vat op hem.

Zijn brieven - uit de gevangenis!
getuigen van iemand die zijn leven / zijn gleuk gevonden heeft
Hij vond zijn doel, zijn bestemming
door zich niet aan zijn leven, aan zichzelf vast te houden.

Zijn het niet mensen als Bonhoeffer de tot ons blijven spreken?
Zij wekken verlangen naar een leven dat ertoe doet
dat ergens over gaat.
Zij laten zien dat het erin zit:
als je maar niet krampachtig aan jezelf vast te houdt


Bonhoeffer kwam terug uit Amerika
Dat was zijn bekering, zijn omkeer uit de ik-zucht / het zelfbehoud
Zo’n omkeer is er voor ons allemaal te maken:
weg uit de hebzucht / weg uit de luiheid / weg uit het geschipper
Trouw aan de waarden en normen van het geloof
op weg naar God…naar de ander…

Koste wat kost? Ja, zonder offers zal het niet gaan.
Maar ook: zonder voldoening zal het niet blijven:
hier vinden we het leven waar ons hart om vraagt
Leven dat er toe doet.
Bij Jezus heet het nog mooier: het eeuwige leven
Neem dat maar heel letterlijk. AMEN