Een verrassende ontdekking
Zingeving
In mijn geloof was ik teleurgesteld geraakt. Wat ik van God verwachtte - dat ik zijn kracht, zijn nabijheid zou ervaren op het moment dat het erop aankwam - gebeurde niet (2009). Ik vatte dat op als een beproeving, bleef geloven als voorheen en hield dat nog 14 jaar vol. Toen ging het echt niet meer. Ontgoocheld nam ik ontslag en had vervolgens alle tijd om na te gaan waarom ik was vastgelopen met m'n geloof. Ik kon allerlei redenen bedenken en stelde mijn geloof bij, zonder dat ik daar heel blij van werd: het grote raadsel van Gods zwijgen bleef. Wat betekende zijn afwezigheid? Wat was de zin daarvan?
Zou ik die jaren van tevergeefs wachten op God op een of andere manier kunnen inpassen in mijn levensverhaal? Dan zou ik een stuk gemakkelijker verder kunnen met mijn leven, dan wanneer ik het als een donker raadsel met mij mee moet blijven slepen. Er betekenis aan kunnen geven betekent dat ik er van leer, verander en verder kan: wijzer, energieker, blijer. Er niet de zin van inzien vreet energie en zal me op den duur verteren,
Geleidelijk aan ben ik toch de zin van deze moeilijke jaren in gaan zien. Met dank aan lieve mensen die mijn wanhoop deelden en geduld met mij bleven houden. En met dank aan God die bleef zwijgen. Die laatste zin is geen vergissing. Daarover straks, maar eerst wat anders.
Kompas
Ik vond dat ik door God in de steek was gelaten. Maar aan één ding twijfelde ik meestal niet: dat ik moest doorgaan met leven en proberen moest het goede te doen. Of dat laatste gelukt is, is een ander verhaal, maar dit besef bleef me wel bij. Het was als de naald van een kompas die, waar je je ook heen beweegt, altijd naar het Noorden blijft wijzen. En het goede om te doen, dat was en is: niet leven voor ik, mij en mezelf, maar er zijn voor de ander: m’n gezin, ouders, de mensen om me heen. Het goede is het kwade overwinnen door het goede (Rom 12: 21). Dus ongemak voor lief nemen, leren van je fouten, niet te beroerd zijn een offer (tijd, energie, eigenbelang, vergeving) te brengen voor goede verhoudingen. Zo had ik dat uit het evangelie geleerd en in de crisis bleef dat overeind. Toch een beetje God, leiding, oriëntatie zeg ik achteraf.
Een antwoord is het verkeerde signaal
Zoals gezegd: God bleef zwijgen, ook deze laatste jaren. Daar had ik het moeilijk mee. En toch was dat zwijgen zó goed, zie ik nu. Want het bracht me (mei 2026) ertoe afscheid te nemen van God, dwz van het beeld dat het woordje God, bij mij opriep: de Almachtige, het Opperwezen, de Voorzienigheid, De Albeschikker, een ondoorgrondelijke, grillige God boven en buiten mij. (art 1 NGB). Want stel je voor dat ik wel een antwoord (hulp, een droom, een ingeving, licht, kracht, Zijn aanwezigheid) had gekregen, vòòrdat ik van dat Opperwezen afscheid had genomen. Dan was er niets veranderd! Dan was ik bevestigd in mijn overtuiging
- dat God de Almachtige is, die alles (bv ziekte en gezondheid) beschikt en dat niets tegen zijn wil in gaat (Z10 HCat v/a 27)
- dat Jezus slechts een iets ander beeld van God geeft (bijstelt), maar het niet fundamenteel verandert. God is en blijft het Opperwezen, zij het met een beetje meer liefde omdat Jezus’ dood zijn toorn stilde.
- dat ik de dingen aan God moet overlaten en moet berusten (Z10 HCat v/a 28)
De God van Jezus spreekt aan
Dat beeld van God moest me eerst uit handen geslagen worden. Dat deed Hij zelf, door te blijven zwijgen. En toen pas, toen het leek of ik niets meer geloofde, en God helemaal kwijt was, kon Hij tot mij komen, de ware God.1.2 Niet het Opperwezen, maar de Jezus-God. De Passio van Jezus was weer eens het sleutelverhaal dat mij de ogen opende. Voor wat? Voor dezelfde drie punten als hierboven, maar dan anders:
- De bron waaruit Jezus put - zijn God - is niet het grillige Opperwezen, maar een onuitputtelijke bron van louter goedheid: liefde, leven, licht, vrede, vreugde, wijsheid en waarheid, genade. Jezus noemt hem ‘Abba’ (Vader).
- Die bron van pure liefde stroomt uit naar ieder mens. Wij zijn er op aangelegd om die liefde te ontvangen (dat is ons werkelijke verlangen) en om die liefde tot uitdrukking te brengen (dat is onze ware bestemming). Jezus brengt ons weer in verbinding met de bron (verzoening). Wij zijn dus niet onderdanen van een Opperwezen, maar kinderen van een hemelse Vader die ons voedt met zijn goede gaven.
- Ons wordt geen onderwerping en berusting gevraagd, maar liefde, het vanzelfsprekende antwoord op Zijn onvoorwaardelijke liefde. Die tonen wij door op te staan tegen het kwade (bij jezelf, bij anderen, het onrecht in de samenleving) en proberen het te overwinnen door het goede. Dat is de weg van bekering en loutering, van (hopelijk) groeien in menselijkheid. Het is Jezus volgen in zijn trouw aan God en dienst aan mensen.
Voor de toekomst
Zorgen en verdrietigheden zullen niet aan ons voorbijgaan, maar we hoeven niet onzeker te zijn over God.
- Abba, de Vader is licht; niet licht en duisternis (1 Joh 1: 5)3 zoals het Opperwezen dat is.
- De Bron is leven; niet leven en dood zoals de Voorzienigheid dat is.
- De Here, onze God, de Here is één (Deut 6: 4); niet het goede en het kwade zoals het Lot dat is.
Hij is liefde (1 Joh 4: 7 - 12) Zijn liefde vergezelt ons tot in de dood, om ons erdoor te halen. Wij kunnen op Hem aan. In het verborgene klopt een hart voor ons.
---
1 Er is een verhaal van Antoine de Saint Exupéry in zijn 'Citadelle' (nr 73, p 149v) dat hier goed bijpast. Het is in vertaling te vinden in een boek van J.J. Suurmond (Bestaat u? p. 87v). In het kort: Een sjeik beklimt een berg om God om een teken te vragen. Dat krijgt hij niet. God - voorgesteld als een massief stuk rots - blijft zwijgen. Zo leert de sjeik het bidden als 'wensen indienen' af. God is niet een ruilgod die op verzoek doet wat mensen willen. De granieten rots dwingt de mens om te bidden zonder direct eigenbelang. Wij moeten dat afleren om God belangeloos lief te hebben. Niet God moet veranderen, maar wij. De granieten rots maakt van de vragende mens een gevende mens. (Citaat:) "Niettemin ontstond er in mij een soort gelijkmatige helderheid. Voor de eerste keer besefte ik dat de grootheid van het gebed vooral gelegen is in het feit dat het geen antwoord ontvangt, en dat het afzichtelijke van de ruilhandel geen enkele rol speelt... En dat de leerschool van het gebed de leerschool is van de stilte. En dat de liefde pas daar begint waar er geen gave meer te verwachten is. De liefde is vooral oefening van het gebed en het gebed oefening van de stilte." (Suurmond, 88)
2 Ook een illustratie bij:
En illustratie ook bij:
Alles (je Gods voorstelling) op het spel zetten is spannend, daar verzet zich alles tegen in een mens. Daarom duurde deze geschiedenis bij mij zo lang, maar het was nodig alles te verliezen (van het woordje God afscheid te nemen).
3 De Zoon van God, Jezus Christus...was immers ook niet iemand die ja zei en nee bedoelde. Hij belichaamt het ja. (2 Kor 1: 19 NBV21)
Afkortingen
van de Bijbelboeken > Register (kolom 1) adhv = aan de hand van Afb = Afbeelding art - artikel (van de NGB) aw = aangehaald werk BGT = Bijbel in Gewone Taal BHS = Biblia Hebraica Stuttgartensie (Hebr. OT) bv = bij voorbeeld CGK = Christelijk Gereformeerde Kerken cq = casu quo (dan wel / of anders) DL = Dordtse Leerregels dwz = dat wil zeggen eva = en vele anderen FB = FaceBook GNB - Groot Nieuws Bijbel GNT = Griekse Nieuwe Testament (Nestle-Aland) Gr = Grieks HCat = Heidelbergse Catechismus Hebr = Hebreeuws HKB = Historich Kritische Benadering (of Bijbelonderzoek) HSV = Herziene Staten Vertaling HTB = Het Boek ID = Intelligent Design itt = in tegenstelling tot Lat = Latijn LuV = Lutherse Vertaling LV14 = Leidse Vertaling 1914 LXX = Septuaginta (Grieks OT; 250 - 50 vC) M = Meditatie (bv Mc 1:1M = Meditatie over Mc 1: 1) McM = The MacMillan Bible Atlas, London 19804 MvG = Meer van Galilea = Meer van Tiberias = Meer van Genesaret NA = Nestle-Aland, 28-ste druk (Grieks NT) NB = Naardense Bijbel (P. Oussoren, 2004) NBG = Nederlands Bijbel Genootschap NBG51 = Bijbelvertaling van het NBG (1951) NBV21 = Nieuwe Bijbel Vertaling van het NBG (2021) nC = na Christus NGB = Nederlandse GeloofsBelijdenis NT = Nieuwe of tweede Testament ntisch = nieuw testamentisch(e) OT = Oude of eerste Testament otisch = oud testamentisch(e) P = Paulus of zijn brieven P in bv Ps 84P = Preek over Psalm 84 p = pagina of pagina's PKN = Protestantse Kerk Nederland PM = Post Modernisme Q = Quelle, bron van uitspraken van Jezus resp = respectievelijk (achtereenvolgens) RKK = Rooms Katholieke Kerk SV = Staten Vertaling SQE = Synopsis Quator Evangeliorum SVBS = Synopsis Vlaamse Bijbelstichting TeNaCh = Torah+Nebiïm+Chetoebim v = volgende vers (bv Ps 1: 1v = Ps 1: 1 - 2) v/a = vraag en antwoord vC = voor Christus vd = van de vv = volgende verzen (bv Ps 1: 1vv = Ps 1: 1 - 3) WV12 = Willibrord Vertaling 2012 Z = zondag (vd HCat) tekens: > = zie (bv > 2 betekent zie bij punt 2) // = synoniem parallellisme <> = tegenstelling, ook: antithetisch parallellisme X = Chiasme (kruisstelling) ( ) bevatten verduidelijking { } bevatten woorden niet in de bijbeltekst te vinden, maar afgeleid uit wat er wel staat. |