Poëzie
boekenkast_e5.png)
Vragenderwijs
Er is een gedicht van Willem Barnard1 (pseudoniem Guillaume van der Graft) met de titel Vragenderwijs. Drie keer lezen we 'ik vroeg het aan...' (de vogels, de bomen, het water) maar wat de vraag is, staat er niet bij. Dat laat de dichter aan de verbeelding van de lezer over. In mijn gedachten herinnert de combinatie vogels, bomen en water aan de begraafplaats Kranenburg te Zwolle. Een mooie parkachtige omgeving met een ronde vijver, hoge bomen en vogels. Mijn zus werd er begraven. Ze was 31 toen ze na tien jaar psychiatrische hulp, begeleiding en diverse opnames een einde aan haar leven maakte. Haar dood riep behalve verdriet en gemis ook vragen op naar God in wie zij en wij geloofden en tot wie we gebeden hadden om kracht en herstel, om zegen. Al dat bidden en werken was voor niets geweest. Waarom? God waar bent U (als U er bent)? Voor mij is dat de vraag die de dichter aan de vogels, bomen en het water stelt.
Vragenderwijs
Ik vroeg het aan de vogels
de vogels waren niet thuis
ik vroeg het aan de bomen
hooghartige bomen
ik vroeg aan het water
waarom zeggen ze niets
het water gaf geen antwoord
als zelf het water geen antwoord geeft
hoewel het zoveel tongen heeft
wat is er dan
wat is er dan
er is alleen een visserman
die draagt het water
onder zijn voeten
die draagt een boom
op zijn rug
die draagt op zijn hoofd een vogel.
De dichter vraagt het aan de natuur, waarom? Maar de vogels geven niet thuis, de eeuwenoude trotse bomen laten zich niet raken, en het kabbelende water is nietszeggend. Kortom de natuur is onverschillig, gevoelloos. De natuur zelf is vol van leven dat vroeg of laat ten onder gaat in de dood. Ze wordt er niet heet of koud van. Zo gaat het nu eenmaal met planten en dieren. Waarom zou het met mensen anders zijn?
Maar met dit antwoord kan een mens geen genoegen mee nemen. Eigenlijk willen we niet eens een verklaring. Wij kunnen toch geen genoegen nemen met een daarom voor onze waaroms. Er is geen daarom goed genoeg voor het leed dat ons treft. Wij verlangen naar wat anders: naar zin en betekenis. Zodat we het uithouden in deze verrukkelijke en verschrikkelijke wereld. En niet even onverschillig worden als de natuur zelf is.
De kerk zegt dat de natuur schepping van God is. Hij heeft alle dingen gemaakt (Gen 1 en 2). En hoe je ook over de zondeval (Gen 3) denkt, Hij houdt het zo in stand. Hij gaat over regen en droogte (water), over de planten (bomen) en de dieren (vogels), over leven en dood. Hij zet zelfs koningen af en stelt koningen aan (Dan 2: 20). Hij heeft overal een bedoeling mee. Verdrietigheden zijn een test, een beproeving, een straf, een loutering of een les. Als we dat niet zien, is het omdat wij maar kleine mensen zijn. Eens in de toekomst zal Hij hemel en aarde vernieuwen. Daarom moeten we niet opstandig zijn, maar geduldig berusten en met vertrouwen afwachten.
Dat is niet wat Barnard ons meegeeft. Hij wijst op een visserman, op Jezus en dan komen vogels, bomen en water in de omgekeerde volgorde terug. Niet in hun algemeenheid (als soorten) maar in enkelvoud. De visserman
- draagt het water onder zijn voeten
Water, symbool van dood en ondergang, heeft op Jezus geen vat. We herinneren ons hoe Hij wandelt over de golven naar zijn discipelen in het vissersbootje op het meer (Mc 6: 48) - draagt een boom op zijn rug
Het kruis is symbool voor het lijden dat mensen krijgen te dragen. Jezus moest de dwarsbalk dragen waaraan hij zou komen te hangen. (omdat Jezus na enige tijd daar te zwak voor is, wordt Simon van Cyrene gedwongen het kruis naar Golgota te dragen) - draagt op zijn hoofd een vogel.
De duif is symbool voor de heilige Geest. De bijbel vertelt dat bij zijn doop in de Jordaan de heilige Geest als een duif op Jezus neerdaalde.
Dit is geen verklaring voor dingen die te erg zijn voor een mooi daarom. Het verandert ook niets aan mijn verdriet en gemis. Dat blijft even erg en moet met de tijd een beetje slijten.
Het is wel een antwoord in die zin dat het mij op Jezus wijst, die moeite, afwijzing, tegenwerking, vijandschap, lijden en dood aanvaardde (de boom). Hij ging niet verbitterd ten onder (water), maar bad om vergeving van zijn moordenaars en gaf zijn leven terug aan God. Het geheim van zijn leven: de inspiratie van de heilige Geest (vogel).
Zo nodigt dit gedicht mij uit om toch maar mijn kruis op mij te nemen. Om het onmogelijke te doen - over het water te gaan - dwz proberen een mens van geloof, hoop en liefde te zijn ook als het zeer doet en tegenvalt. Om met een warm en bewogen hart de eindstreep te halen door mijn inspiratie te zoeken bij Jezus en zijn God (de vogel).
Barnard gebruikt God niet als verklaring voor het bestaan van de wereld (of voor het verloop van de geschiedenis). De natuur wijst niet op een Alwetende, Almachtige, Algoede Schepper; ze is wreed en onverschillig (tsunami's). De natuur is er gewoon, ze heeft geen verklaring nodig. Misschien vindt de wetenschap er ooit een. (De geschiedenis wijst niet op een almachtige Heer van de geschiedenis; zij is vol onrecht, verwoesting en bloedvergieten.) Maar in de natuur (en in de gebeurtenissen) kunnen dingen zijn, die aan Jezus herinneren: een boom, een vogel, het water.
Zalig ben je als je dat ziet, soms even. Dan krijg je opnieuw weer moed tot het goede. Noem die ervaring maar een openbaring.
Sta ik daar voor open? Houd ik daar rekening mee?
-----
en tegen het einde van de nacht ging
Hij lopend over het meer naar hen toe.
Mc 6, 48b
1 Barnard biografie :
terug
Afkortingen
van de Bijbelboeken > Register (kolom 1) adhv = aan de hand van Afb = Afbeelding art - artikel (van de NGB) aw = aangehaald werk BGT = Bijbel in Gewone Taal BHS = Biblia Hebraica Stuttgartensie (Hebr. OT) bv = bij voorbeeld CGK = Christelijk Gereformeerde Kerken cq = casu quo (dan wel / of anders) DL = Dordtse Leerregels dwz = dat wil zeggen eva = en vele anderen FB = FaceBook GNB - Groot Nieuws Bijbel GNT = Griekse Nieuwe Testament (Nestle-Aland) Gr = Grieks HCat = Heidelbergse Catechismus Hebr = Hebreeuws HKB = Historich Kritische Benadering (of Bijbelonderzoek) HSV = Herziene Staten Vertaling HTB = Het Boek ID = Intelligent Design itt = in tegenstelling tot Lat = Latijn LuV = Lutherse Vertaling LV14 = Leidse Vertaling 1914 LXX = Septuaginta (Grieks OT; 250 - 50 vC) M = Meditatie (bv Mc 1:1M = Meditatie over Mc 1: 1) McM = The MacMillan Bible Atlas, London 19804 MvG = Meer van Galilea = Meer van Tiberias = Meer van Genesaret NA = Nestle-Aland, 28-ste druk (Grieks NT) NB = Naardense Bijbel (P. Oussoren, 2004) NBG = Nederlands Bijbel Genootschap NBG51 = Bijbelvertaling van het NBG (1951) NBV21 = Nieuwe Bijbel Vertaling van het NBG (2021) nC = na Christus NGB = Nederlandse GeloofsBelijdenis nl = namelijk NT = Nieuwe of tweede Testament ntisch = nieuw testamentisch(e) OT = Oude of eerste Testament otisch = oud testamentisch(e) P = Paulus of zijn brieven P in bv Ps 84P = Preek over Psalm 84 p = pagina of pagina's PKN = Protestantse Kerk Nederland PM = Post Modernisme Q = Quelle, bron van uitspraken van Jezus resp = respectievelijk (achtereenvolgens) RKK = Rooms Katholieke Kerk SV = Staten Vertaling SQE = Synopsis Quator Evangeliorum SVBS = Synopsis Vlaamse Bijbelstichting TeNaCh = Torah+Nebiïm+Chetoebim v = volgende vers (bv Ps 1: 1v = Ps 1: 1 - 2) v/a = vraag en antwoord vC = voor Christus vd = van de vv = volgende verzen (bv Ps 1: 1vv = Ps 1: 1 - 3) WV12 = Willibrord Vertaling 2012 Z = zondag (vd HCat) zgn = zogenaamd tekens: > = zie (bv > 2 betekent zie bij punt 2) // = synoniem parallellisme <> = tegenstelling, ook: antithetisch parallellisme X = Chiasme (kruisstelling) ( ) bevatten verduidelijking { } bevatten woorden niet in de bijbeltekst te vinden, maar afgeleid uit wat er wel staat. |