Bijbelse Verhalen en Thema's

Vooraf
Als Jezus weer terug in Galilea is, - waarschijnlijk Kapernaüm - vertelt Mc van Jaïrus en zijn doodzieke dochtertje. Dat onderbreekt hij met het verhaal van van een volwassen vrouw die al 12 jaar lijdt aan ernstig bloedverlies. Deze inclusio of sandwich-structuur roept de vraag op of deze verhalen bij elkaar horen en als dat zo is, wat die met elkaar te maken hebben. 

Mc 5: 21 - 24
Toen Jezus weer met de boot was overgestoken, verzamelde er zich een grote menigte bij Hem, en Hij bleef aan het meer. ₂₂ Een van de leiders van de synagoge, die Jaïrus heette, kwam naar Hem toe, en toen hij Jezus zag viel hij aan zijn voeten neer. ₂₃ Hij smeekte Hem dringend: ‘Mijn dochter ligt op sterven; kom haar de handen opleggen om haar te redden en te zorgen dat ze in leven blijft.’ ₂₄ Hij ging met hem mee. Een grote menigte volgde Hem en verdrong zich om Hem heen. (NBV21) 

Zoals zo vaak dringen ook nu tal van mensen zich samen rond Jezus (vers 21 en 24) en volgen hem als hij strand / haven verlaat en meegaat met Jaïrus. Over hun motieven vertelt Mc niets. We mogen dat zelf invullen: er zijn vast mensen bij die grote zorgen hebben, zoals Jaïrus. Anderen willen iets van Jezus opvallende wetsuitleg horen, of een gelijkenis over Gods Rijk dat komende is. Weer anderen willen er bij zijn uit nieuwsgierigheid, of om Jezus te betrappen op een overtreding.

Gezien het vervolg is dat opvallend. Waarom zegt Jezus niet: 'wees niet verdrietig, ze vergissen zich, ze slaapt alleen maar, ik zal haar wakker maken.  Omdat dat zou betekenen dat het meisje in een heel diepe slaap is en niet echt overleden. In dat geval hoeft Jezus niet eens naar haar toe. Jaïrus kan haar dan zelf wel wekken. De conclusie moet zijn dat het meisje echt overleden is. Het bericht van de mensen klopt. Ze vergissen zich niet zoals ook de weeklagende mensen in en bij het huis van Jaïrus terecht rouwen en misbaar maken. Maar waarom zegt Jezus dan 'wees niet bang, geloof alleen.'

• Waar zou Jaïrus angstig voor moeten zijn? Antwoord: Voor het zien van zijn gestorven dochtertje. En voor wat Jezus gaat doen.
• En alleen maar geloven? Wat dan? Antwoord: vertrouwen dat het op een of andere manier nog weer goed komt. Al is dat wel heel veel gevraagd als de dood zojuist een geliefde heeft weggenomen!

Jezus gaat naar het huis van Jaïrus. De menigte mensen wil hij er niet bij hebben. Alleen Petrus en de twee broers Johannes en Jakobus - de drie intimi - mogen mee. Bij het huis aangekomen treffen ze de rouwende familie, buren, vrienden. Ze zijn luid en duidelijk aanwezig. Als Jezus zegt dat het kind niet gestorven is maar slaapt, lachen ze hem uit. Ze weten heus het verschil wel tussen slapen en dood en ze hebben met spijt vastgesteld dat dit meisje niet in een diepe slaap is, maar werkelijk aan haar ziekte bezweken is. 
Jezus gaat de discussie niet aan. Met het gezag en overwicht dat hij heeft, stuurt hij ze allemaal naar buiten. Jaïrus en zijn vrouw gaan mee naar binnen. Ze hebben niets te verliezen en hopen maar dat Jezus gelijk heeft, dus dat hun dochtertje slaapt. Ook de drie discipelen gaan mee de kamer in waar het meisje ligt opgebaard. Zo zijn ze er bij als Jezus haar hand vastpakt en 'Talita koem' zegt. Geen toverspreuk, maar gewoon de spreektaal van toen (Aramees) voor 'meisje sta op'. Zo wekt Jezus haar weer tot leven, alsof ze alleen maar sliep. Hier breekt iets door van Gods macht in Jezus: zijn liefde is sterker dan de dood.
Direct (weer het Gr euthus) staat het meisje op - de dood heeft niets in te brengen tegen Jezus' bevel - en begint te lopen en krijgt iets te eten.

Jezus bezweert dat iedereen hierover zwijgt: de ouders, de drie discipelen en ongetwijfeld ook de mensen die net nog rouwden en zo zeker wisten dat het meisje dood was. In mensenogen is de dood wat anders dan in Gods ogen. Voor ons is de dood het einde. Voor God een slaap waaruit je gewekt kunt worden.
Waarom moeten ze hier over zwijgen?

• net als de andere zwijgeboden wil Jezus geen misverstanden over wie hij zelf is. Pas als hij aan het kruis zijn leven gegeven heeft, kan het duidelijk worden dat hij de Christus, de Zoon van God is. Zo wil hij bekend staan en geloofd worden. Niet als een wonderdokter of dodenopwekker of hoe dan ook.
• deze opwekking uit de dood is niet het eigenlijke. Het meisje zal vroeg of laat nog een keer sterven. Haar opwekking is een voorafspiegeling van Pasen, de opstanding der doden bij het aanbreken van Gods nieuwe wereld. Over die overwinning op de dood moet het gaan in de kerk en die moeten christenen bekend maken. En niet suggereren dat mensen uit de dood kunnen terugkeren in dit leven. De christelijke boodschap gaat niet over reanimatie en bijna dood ervaringen.

Vergelijking:
De vraag van het begin was: wat hebben beide verhalen met elkaar te maken? In de tabel hieronder de belangrijkste overeenkomsten en verschillen. Het lijkt me dat de verhalen ook los van elkaar verteld hadden kunnen worden. Door ze in elkaar te vlechten krijgen ze niet een andere betekenis (of moeten we hier gaan psychologiseren over een meisje dat als de dood is om een volwassen vrouw te worden? En over een volwassen vrouw die...maar wat levert dat dan op?). Mc kan de verbinding ook aangebracht hebben om literaire redenen, nl om zo het verhaal meer vaart en beweging en spanning te geven. Dat doet hij wel vaker, invoegingen zijn: Mc 3: 22 - 30, 6: 14 - 29; 11: 15 - 19 14: 3 - 7; 14: 66 - 72.

Mat 9: 18 - 26, Mc 5: 21 - 43, Luc 8: 40 - 56 (Joh 4: 46 - 54)
SQE 125  SVBS 138

Mat en Luc hebben dezelfde verhalen, ook in combinatie, met enkele verschillen:
Mat noemt niet de naam Jaïrus, het dochtertje is al overleden als Jaïrus aan Jezus vraagt om te komen. Mat laat het meeste van Mc 5: 29 - 37 weg. Hij is ook heel beknopt in het wakker roepen van het meisje
Luc neemt het meeste van Mc wel over muv vers 40 (de rouwende mensen uit huis drijven)
Mat en Luc vonden het niet nodig het Aramese 'talitha koemi' over te nemen.
Joh heeft een vergelijkbaar verhaal over een doodzieke zoon van een hoveling (letterlijk: een koninklijk iemand). Die geneest op hetzelfde moment dat de vader en Jezus elkaar spreken. Dat is een genezing op afstand (Jezus en de hoveling zijn uren lopen verwijderd van de woning van de hoveling.

Gespreksvragen:
* Jezus gaat boven het kunnen van dokters uit: Wat betekent dat voor ons vandaag?
* Een dokter klaagde: als we iemand beter maken, dankt hij God en niet ons. Maar als we iemand niet kunnen helpen, dan hebben wij gefaald en niet God. Wat vind je daarvan?
* Wat vind je van mensen die schrijven dat ze stierven en meerdere dagen in de hemel zijn geweest en daarna weer terugkeren in dit leven?



-----
¹ Crispus en Sostenes waren het (tegelijk of na elkaar?) in Korinthe (Hnd 18: 8 en 17; 1 Kor 1: 1 en 14)
² Handoplegging kon genezing bewerken, zo geloofde men.
³ Het is dus niet dat ze Jezus stiekem wil aanraken, of dat de mensen haar hinderen omdat ze onrein is.
⁴ Het lijkt wel op wat er gebeurt als een plus-pool verbonden wordt met een min-pool: onmiddellijk kortsluiting.