Meditaties

1: Lectio - wat staat er wel en niet?

NBG51	NBV21	WV12
Zalig de zachtmoedigen,	Gelukkig de zachtmoedigen	Gelukkig die zachtmoedig zijn,
want zij zullen de aarde beërven.	want zij zullen de aarde bezitten.	want zij zullen het land erven.

2: Meditatio – overwegingen
De bijbelvertalers geven het Griekse woordje praus weer met zachtmoedig (SVV, NBV21), ootmoedig (NBG51) en deemoedig (Leidse Vertaling). Het kan ook vriendelijk, mild betekenen.
Het gaat om een karaktertrek (zachtmoedigheid - Gr prautès), om een houding, een manier van leven.
In het NT is zachtmoedigheid hoog aangeschreven christelijke deugd, een van de vruchten van de geest, (1 Kor 4:21; 2 Kor 10:1; Gal 5:23; Gal 6:1; Ef 4:2; Kol 3:12; 2 Tim 2:25; Tit 3:2; Jak 1:21; 3:13; 1 Pe 3:4 en 3: 15)
Het tegenovergestelde is hard, agressief, wreed, heerszuchtig.
De genoemde tekst Gal 6: 1 maakt duidelijk dat zachtmoedigheid gepaard kan gaan met iemand corrigeren. Zachtmoedigheid is niet hetzelfde als alles maar door de vingers zien.

De vraag komt op, waarom voor de ootmoedigen de belofte is, dat zij het land / de aarde zullen beërven.
Dat heeft met het OT te maken. Het Hebr ‘enawah (klein, bescheiden, ootmoedigheid) is verwant met ‘anaw (arm, gering, ellendig). Helaas klinkt dit verband van mentaal gering zijn (ootmoed) en materiëel gering zijn (armoede) in de vertaalwoorden ootmoed, deemoed, zachtmoedig niet door. Maar oorspronkelijk is die verbinding er wel: de materiële armoede (geen akkerland, geen weidegrond) en de lage sociale positie maken dat iemand zijn plaats weet: hij moet zich bescheiden opstellen.
In de uitdrukking ootmoedigen of ellendigen des lands ('anweh (ha)arets - Jes 11: 4, Zef 2: 3, Job 24: 4) gaat het niet om de zachtmoedige, vriendelijke mensen van Israël, maar om de letterlijk armen en geringen

Zal de ootmoedigen ooit recht geschieden, dan moet aan zijn lage positie een einde komen. Hij moet een stuk land krijgen, een eigen plek onder de zon. Jezus belooft hem niet de hemel, maar de aarde. Of beter: de hemel op aarde: Gods nieuwe wereld.

Materiëel arm
De psalmen roepen zo iemand op om geduld te hebben, om niet jaloers of boos te zijn, maar uitkomst te verwachten van de HERE. (Ps 9: 19; 10: 17; 22: 27; 34: 3; 37: 11; 69: 33; 76: 10; 147: 6; 149: 4) Vooral Ps 37: 8 - 11 is veelzeggend in dit verband omdat hier - net als in de zaligspreking - de arme en ellendige genoemd wordt in combinatie met land:

⁸ Sta af van toorn en laat de grimmigheid varen,
wees niet afgunstig - dat sticht louter kwaad.
⁹ Want boosdoeners worden uitgeroeid,
maar wie de HERE verwachten, zij zullen het land beërven:
¹⁰ Immers nog een wijle, en de goddeloze is niet meer;
als gij let op zijn plaats, dan is hij niet meer;
¹¹ maar de ootmoedigen beërven het land
en verlustigen zich in grote vrede. (NBG51)

Geestelijk arm
Een geestelijke betekenis heet anaw of enawah in Ps 25: 9: de ootmoedige is de mens die weet heeft van zijn zonde en zich door God en zijn wet laat corrigeren. Mozes heet een zeer zachtmoedig mens (Num 12: 3). In Spreuken is ootmoedigheid (Hebr enawah) een hoog aangeschreven deugd, vergelijkbaar met de vreze des heren (Spr 15: 33 en 22: 4) voorwaarde voor rijkdom, eer en leven (Spr 18: 12 en 22: 4).

Hoe dan?
Zullen de zachtmoedigen de aarde krijgen? Het lijkt er in de dagelijkse werkelijkheid meer op dat de niet-zachtmoedigen zich de aarde toe eigenen: de brutaalste, de stoerste leerlingen op school, de hardste schreeuwers op het werk. In de politiek degenen zich van grove taal, beledigingen en leugens bedienen (Trump), hun rijk vergroten (Poetin), met nederzettingenpolitiek anderen verdrijven (Netanjahu). Dat wist Job 24: 4 al.

Het OT weet dat de HERE het voor de zachtmoedigen zal opnemen en hun recht verschaffen. Hij zal aan hun ellendige armoede een eind maken door hun het land / de aarde te geven. Maar wanneer Jezus deze dingen belooft, is het niet om binnenkort in naam van God met geweld orde op zaken te stellen. Zulke opstanden zijn er al zo vaak geweest, maar voor de geringen des lands veranderde er doorgaans weinig of niets.²
Jezus pakt het anders aan³.Hij zegt van zichzelf dat hij zachtmoedig is (Mat 11: 29v)  Als een zachtmoedige Messias trekt hij straks Jeruzalem binnen op een ezel, niet te paard. (Mat 21: 5) Zo sluit hij aan bij een oude profetie (Zach 9: 9) en doet die in vervulling gaan. Hij gaat in de weg van de zachtmoedigheid, van dulden, verdragen, lijden, offer en dood. Zo komt Gods nieuwe wereld, waarin de ootmoedigen het land, de wereld beërven.

De eerste die de wereld beërft, is Jezus zelf. God wekt hem op als eersteling uit het rijk van de dood en neemt hem op in zijn heerlijkheid.

Op het eind der tijden is hij het die als Zoon des Mensen en Koning beoordeelt wie er welkom zijn in Gods nieuwe wereld. Dat zijn

• de geringsten (elachistos, synoniem praus) van mijn broeders
• en ook degene die hen hebben gevoed, gelaafd, gehuisvest, gekleed, bezocht, verpleegd (Mat 25: 35vv) die als schapen aan zijn rechterhand staan.
  tot hen zegt de koning….neemt het Koninkrijk in bezit dat voor u bereid is van de grondlegging der wereld af. (Mat 25: 34)

En in de tussentijd?
De geringen des lands / de zachtmoedigen wachten nog steeds op de vervulling van de belofte. Zij zullen ooit de aarde beërven, zo zeker als Jezus is opgestaan.
En soms gebeurt dat al een beetje, bv toen de eerste christenen hun land verkochten en het geld van de opbrengst deelden met de armsten onder hen (Hnd 2: 45).
En het kan nog steeds gebeuren. Als wij zachtmoedig leven, zullen we soms ervaren dat het lijden met zich meebrengt. Maar een andere keer zullen we tot ons geluk meemaken dat het leven ervan opknapt en wij met anderen genieten van ons plekje onder de zon.

Een mooie vondst op de www.debijbel.nl : Het spreekwoord zegt: ‘Een brutaal mens heeft de halve wereld.’ Jezus zegt: ‘Je erft de héle wereld, als je de moed kunt opbrengen mild en goedhartig te zijn.’ 

3: Oratio – een gebed




4: Contemplatio – verstillen



-----
¹ μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσιν τὴν γῆν. (NA28)
²  De succesvolle opstand van de Makkabeeën (167 -164) tegen de Seleucidische overheersing (Syrië) was begonnen vanwege toenemende invloed van buitenlandse cultuur op Joodse leven en religie (hellenisme). Maar als de Maccabeeën de overwinning behalen, leveren zij de nieuwe (Hasmonese) koningen, die het al gauw om de macht, een groter koninkrijk, luxe paleizen ging en de hellenisering van de cultuur niet stopten, maar juist stimuleerden. Bovendien waren ze behalve koning ook hogepriester. Om deze dingen ontstonden er de Farizeese en Esseense beweging.
³ Joh 18: 36 heeft deze uitspraak van Jezus: Mijn rijk is niet van deze wereld. En in Joh 14: 23 lezen we dat zijn vrede niet komt zoals de wereld die geeft .