Meditaties

Lezen met je ziel
De Bijbel is zo belangrijk, omdat we geloven dat die het Woord van God is. Als we daarin lezen, komt de Geest in de verhalen, gelijkenissen, psalmen enz mee. De Geest kan spreken tot onze ziel en die zelfs bij God brengen.
Dat gebeurt echter niet bij de gebruikelijke omgang met de Bijbel. Bij exegese of Bijbeluitleg die gericht is op het verdiepen van geloofskennis of het vaststellen van morele regels zijn we vooral verstandelijk, rationeel met de Bijbel bezig.
Om God te vinden is een geestelijke lezing van de Bijbel nodig, niet zozeer vanuit je hoofd, maar vanuit je ziel (je kwetsbare binnenruimte). Die is om allerlei redenen onrustig want kan het in zichzelf niet vinden. Je ziel verlangt enerzijds naar God want mist Hem, maar anderzijds wil / durft ze niet het oude op te geven voor het onbekende.
Geestelijke lezing is dus vanuit je ziel de Bijbel lezen om te horen wat de Geest tot jou op dit moment van je leven zegt. Anders dan exegese en bijbelstudie die zo objectief mogelijke kennis nastreven, is de lezing vanuit de ziel subjectief: gebonden aan jou als persoon in de situatie zoals die nu is.

Vier stappen
Deze andere manier - ontwikkeld en beproefd in de kloosters - heet ook wel 'Lectio Divina' of goddelijke lezing.¹ Daarbinnen onderscheidt men vier stadia, stappen, dimensies of fasen, al moet dit niet al te letterlijk, rechtlijnig als de treden op een ladder voorgesteld worden. Er is ook sprake van een heen en weer tussen de fasen. En de overgang naar de contemplatio is niet als een vierde stap actief te zetten, maar (passief) als een toegift op de eerste drie fasen. Niet het resultaat van wat je bewerkt in de eerste drie stappen, maar iets dat je soms, voor korte of langere tijd gegund wordt.

 

1. Lectio of lezing van een korte tekst. Lees de tekst een paar keer langzaam, hardop voor aan jezelf. Wat valt je op? Is er een woord dat er uit springt? Een tegenstelling?
   Ik kies ervoor drie vertalingen naast elkaar af te drukken en er na enige tijd één te kiezen. Die vind je telkens in het midden.
2. Meditatio of overweging - Sta stil bij wat je bij (1) de lezing opviel. Hoe komt deze tekst nu op dit moment bij mij binnen, wat wil God mij zeggen?
   Ik combineer dat met enkele exegetische opmerkingen, want ik wil met de tekst in gesprek en niet met een misverstand over die tekst.
3. Oratio of gebed: danken, smeken, klagen, vragen, worstelen.
   Ik geef een gebed bij elke meditatie
4. De eerste drie stappen zijn de gebruikelijke 'stille tijd' van christenen.
   Deze drie stappen kun je bewust zetten, itt tot de vierde. Die is een gave als je geleidelijk stil wordt. Er hoeft niets meer gezegd te worden. Een fase voorbij alle woorden en gedachten: contemplatio².
   samen met God zijn, verstillen, schouwen. Zoals je met je man of vrouw samen kunt zijn en het goed is, zonder dat je van alles moet zeggen of doen.
   De stap die je daarvoor moet zetten is: geen stap zetten, maar niets doen, stil zijn.

De vier fasen van lezing hangen met elkaar samen. Lezing zonder meditatie is steriel. Meditatie zonder lezing leidt tot dwaling. Gebed zonder meditatie is lauw. Meditatie zonder gebed is onvruchtbaar. Gebed met toewijding leidt tot contemplatie.

Praktisch
De vier stappen zijn aanvankelijk lastig om te doen. Niet omdat die intellectueel zo moeilijk zijn, maar vanwege onrust in jezelf en afleiding in huis: een vlieg in de kamer, jeuk aan je neus, een gedachte die in je opkomt, de telefoon die gaat.
 Je doet de lectio divina daarom bij voorkeur in een rustige kamer, rechtop zittend op een gemakkelijke stoel met je beide voeten op de grond. Kies een tijd waarop je je niet gehaast voelt of bezoek, telefoontjes enz verwacht. Of zet de bel zolang uit. Raak je afgeleid, wind je daar dan niet over op, maar keer gewoon terug naar de tekst die uitgangspunt van je meditatie is.

Hoe lang duren deze vier stappen bij elkaar opgeteld? Voor beginners kan een paar minuten geestelijke lezing al pittig zijn, maar op den duur kun je door oefening en ervaring langer in stilte deze stappen zetten. Dan maak je er dagelijks een kwartiertje voor vrij. Of langer als dat kan. Maar je kunt natuurlijk niet de hele dag stil zitten. Je hebt ook je werk en verplichtingen. Het is de kunst om je te laten omvormen door wat de Geest je langs deze weg brengt.³
Je geloof en je leven raken meer met elkaar verweven en dat is ook wat je wilt: vanuit je ziel leven, geïnspireerd door God, toegewijd aan de mensen om je heen en je omgeving.

Meditaties
De komende tijd wil ik wekelijks een lectio divina op de site zetten. Uiteraard in het menu 'mijn verhaal' want het komt voort uit een persoonlijke, subjectieve omgang met de Bijbel. Je vindt ze via dit submenu meditaties.


-----
¹ De lectio divina gaat terug op Benedictus van Nursia (480 - 543). In de twaalde eeuw zou de kartuizer monnik Guigo II (1115 - 1188) komen met het beeld van een trap of ladder (Lat scala) met vier treden. In zijn brief (+/- 1150) Scala claustralium (ladder van de kloosterlingen).
² Contemplatio = con + templum: samen in de tempel zijn > in Gods aanwezigheid verkeren
³ Zie ook intro op lectio divina van Jos Douma